DieuKy.comĐiều Kỳ
Hiện tượng còn bí ẩn

Đốm sáng Hessdalen: thung lũng Na Uy có trạm đo tự động săn ánh sáng lạ hàng chục năm

Đốm sáng Hessdalen lơ lửng trên một thung lũng Na Uy, được trạm đo tự động ghi lại hàng chục năm. Phần lớn đã giải thích được, một phần nhỏ vẫn chưa ai biết là gì.

Long exposure of a dark mountain valley at night in Lao Cai province, faint streaks of light from distant motorbikes on a winding pass road, cold blue tones, wide angle

Hessdalen là một thung lũng nhỏ, ít dân ở miền trung Na Uy, nổi tiếng vì những đốm sáng lơ lửng trên sườn núi và mặt thung lũng, có khi đứng yên hàng chục phút, có khi lao vụt đi rồi tắt. Người dân kể về chúng từ đầu thế kỷ hai mươi, và trong mấy năm đầu thập niên 1980, số lần nhìn thấy tăng vọt tới mức báo chí khắp châu Âu đổ về.

Khác với hầu hết chuyện "ánh sáng ma" trên thế giới, Hessdalen được đầu tư theo dõi bằng thiết bị khoa học: camera, máy đo quang phổ, radar, máy đo từ trường, chạy tự động nhiều năm liền. Kết quả không như kỳ vọng của người thích chuyện ly kỳ, cũng không như kỳ vọng của người hoài nghi. Bài này kể lại những gì đã đo được.

Người ta đã thấy gì ở Hessdalen

Các mô tả được ghi chép gom lại thành vài kiểu. Kiểu thường gặp nhất là đốm sáng trắng hoặc vàng, to như ngọn đèn pha nhìn từ xa, xuất hiện gần đỉnh núi hoặc ngay trên mặt thung lũng, đứng yên hoặc trôi chậm, kéo dài từ vài giây đến hơn một giờ. Kiểu thứ hai là chớp sáng xanh trắng ngắn, bật lên rồi tắt ngay. Kiểu thứ ba hiếm hơn là cụm nhiều đốm sáng nhỏ di chuyển cùng nhau, đôi khi có đốm đỏ.

Giai đoạn cao điểm là từ cuối năm 1981 tới giữa năm 1984. Ở đỉnh điểm, người dân báo cáo nhiều lần mỗi tuần. Sau đó tần suất giảm mạnh, xuống còn khoảng vài chục lần mỗi năm, và vẫn tiếp tục cho tới nay. Chuyện tần suất lên xuống theo thời gian là một manh mối quan trọng: nếu hiện tượng chỉ do người nhìn nhầm, nó thường tăng theo độ nổi tiếng của chuyện kể; ở Hessdalen, đỉnh của số báo cáo và đỉnh của sự chú ý từ truyền thông xảy ra gần nhau, nên rất khó tách hai yếu tố.

Dự án Hessdalen và trạm đo tự động

Năm 1983, một nhóm nhà nghiên cứu và người tình nguyện Na Uy, có sự hỗ trợ của giới đại học, khởi động một dự án đo đạc tại chỗ. Mùa đông năm 1984, họ dựng trạm quan sát trên đỉnh núi lạnh giá, trực nhiều tuần với máy ảnh, máy đo từ trường, máy đo phổ và radar. Họ ghi được nhiều đốm sáng, trong đó có trường hợp radar thấy vật thể mà mắt không thấy, và ngược lại.

Từ cuối những năm 1990, một trạm đo tự động được đặt trong thung lũng, gắn camera chạy liên tục và kích hoạt ghi khi có vật sáng xuất hiện. Sau này có thêm các thiết bị đo quang phổ và đo sóng vô tuyến. Nhờ vậy, Hessdalen trở thành một trong số rất ít nơi trên thế giới có dữ liệu dài hạn, do máy ghi chứ không phải do trí nhớ, về một hiện tượng ánh sáng chưa xác định.

Các nhà nghiên cứu Ý cũng tham gia trong nhiều năm, mang thêm thiết bị và đưa ra các phân tích quang phổ. Hợp tác quốc tế này là lý do Hessdalen thường được nhắc trong các hội thảo về hiện tượng khí quyển bất thường.

Phần lớn đốm sáng đã có lời giải

Một kết luận ít được kể trong các bài viết giật gân là: khi đối chiếu kỹ, phần lớn những gì camera ghi được ở Hessdalen hoá ra là những thứ bình thường. Bảng dưới liệt kê các nguồn hay gặp nhất.

Nguồn sángVì sao dễ nhầmCách nhận ra
Đèn xe trên đường đèoTừ xa, đèn pha lúc khuất lúc hiện sau khúc cua trông như đốm sáng trôi rồi tắtĐối chiếu bản đồ đường, hướng di chuyển trùng tuyến đường
Máy bayĐèn máy bay bay thẳng về phía người nhìn trông như đứng yên rất lâuĐèn nhấp nháy theo nhịp, lịch bay khớp giờ
Sao và hành tinh sángSát chân trời, ánh sao rung rinh, đổi màu do khí quyểnVị trí trùng sao sáng trong phần mềm bản đồ sao, di chuyển chậm theo nhịp quay của bầu trời
Vệ tinh phản chiếu nắngChập tối, vệ tinh loé sáng rồi tắt đột ngột khi đi vào bóng Trái ĐấtĐối chiếu lịch bay qua của vệ tinh
Ánh sáng phản chiếu trên tuyết, mây thấpĐèn ở thung lũng bên cạnh hắt lên mây tạo vùng sáng mờThay đổi theo mây, không có hình dạng rõ

Sau khi loại trừ các nguồn này, vẫn còn một nhóm nhỏ trường hợp không khớp với nguồn nào: đốm sáng đứng yên rất lâu ở nơi không có đường, phổ ánh sáng không giống đèn xe, hoặc xuất hiện cùng lúc trên radar. Chính nhóm nhỏ ấy là phần bí ẩn thật của Hessdalen.

Các giả thuyết cho phần chưa giải thích

Plasma bụi. Giả thuyết được bàn nhiều là các đám bụi mịn trong không khí được ion hoá, tạo thành cấu trúc plasma có thể tự duy trì một thời gian và phát sáng. Plasma bụi là một lĩnh vực vật lý có thật, nhưng chưa ai chứng minh được nó hình thành tự nhiên ở quy mô như vậy trong thung lũng.

Thung lũng như một cục pin. Có ý kiến cho rằng đá ở hai bên thung lũng có thành phần khoáng khác nhau, cùng với dòng suối mang khoáng chất, tạo thành một dạng pin khổng lồ, tích điện và phóng điện vào không khí. Đây là ý tưởng thú vị, chưa có số đo trực tiếp nào chứng minh dòng điện đủ lớn.

Đốt cháy bụi hoặc khí. Một số phân tích quang phổ được cho là thấy dấu vết của các nguyên tố có trong đất đá địa phương. Nếu đúng, đốm sáng có thể là bụi khoáng nóng sáng. Nhưng chất lượng dữ liệu phổ còn hạn chế và cách diễn giải bị tranh luận.

Kết hợp nhiều hiện tượng khác nhau. Có thể "đốm sáng Hessdalen" không phải một hiện tượng mà là nhiều thứ khác nhau được gom chung một tên, từ hiện tượng điện khí quyển hiếm tới các nguồn nhân tạo chưa được nhận diện. Đây là quan điểm thận trọng nhất.

Hessdalen và những "đèn ma" nổi tiếng khác

Hessdalen không phải nơi duy nhất trên thế giới có chuyện ánh sáng lạ gắn với một địa danh. Ở vùng Marfa, bang Texas của Mỹ, những đốm sáng nhảy múa phía chân trời đã thành điểm tham quan có hẳn đài ngắm. Một nhóm sinh viên đại học từng đặt máy đo và quan sát nhiều đêm, kết luận rằng phần lớn đốm sáng họ ghi được trùng với đèn xe chạy trên một quốc lộ cách đó nhiều kilômét, bị lớp không khí phân tầng làm rung rinh và nâng lên. Ở dãy núi Brown Mountain thuộc bang North Carolina, các cuộc khảo sát cũng chỉ ra đèn tàu, đèn xe và đèn nhà dân ở thung lũng xa.

Điểm khác biệt của Hessdalen là nó có trạm đo dài hạn và một nhóm nhỏ trường hợp vẫn chưa khớp với nguồn nào sau khi loại trừ. Ở hầu hết những nơi khác, khi người ta mang thiết bị tới và quan sát có hệ thống, bí ẩn thu hẹp gần như hoàn toàn. Đây là gợi ý hữu ích: một "đèn ma" có tiếng mà chưa từng được đo đạc thì trước hết nên nghĩ tới các nguồn sáng bình thường ở xa, cộng với hiệu ứng khúc xạ của khí quyển ban đêm.

Những chỗ dễ hiểu sai khi đọc về Hessdalen

Hessdalen thường được dẫn trong các bài về vật thể bay không xác định. Khi đọc, bạn nên để ý mấy điểm sau:

  • "Chưa xác định" chỉ có nghĩa là chưa biết nguồn, không có nghĩa là tàu vũ trụ hay hiện tượng siêu nhiên. Các nhà nghiên cứu ở Hessdalen tìm lời giải trong vật lý khí quyển và địa chất.
  • Ảnh đẹp nhất trên mạng thường là ảnh phơi sáng lâu, khiến một ngọn đèn di chuyển thành vệt sáng lạ mắt. Ảnh không ghi rõ thời gian phơi sáng thì khó đánh giá.
  • Số lần nhìn thấy hiện nay thấp hơn nhiều so với thập niên 1980; nhiều đêm trực không thấy gì.
  • Các phân tích quang phổ được trích dẫn rộng rãi thường từ một số ít trường hợp, chưa đủ để khái quát cho mọi đốm sáng.
  • Ở Việt Nam, những chuyện "đèn ma" trên đồng, trên núi thường có nguồn gốc là đèn đi soi ếch, soi cá, đèn xe đi đường đèo hoặc ánh lửa đốt đồng. Biết các nguồn đó giúp bạn tò mò mà không sợ hãi.

Giữ thái độ "chưa biết" là đúng với Hessdalen: nó không phải lời đồn vô căn cứ, nhưng cũng không phải bằng chứng cho điều phi thường.

Tự quan sát ánh sáng lạ trên trời đêm cho có giá trị

Nếu bạn sống ở vùng núi hoặc đi cắm trại và thấy đốm sáng khó hiểu, cách quan sát cẩn thận sẽ giúp bạn tự tìm ra lời giải trong đa số trường hợp:

  1. Ghi giờ bắt đầu và kết thúc, hướng nhìn theo la bàn điện thoại, độ cao so với chân trời ước bằng nắm tay giơ thẳng, khoảng mười độ một nắm.
  2. Quan sát có nhấp nháy theo nhịp không; đèn máy bay thường nhấp nháy đều, còn sao thì lấp lánh không đều.
  3. Mở phần mềm bản đồ sao để xem có hành tinh hay sao sáng ở vị trí đó không.
  4. Nhìn quanh địa hình: có đường, có làng, có người đi soi đêm không; đèn di chuyển dọc theo một tuyến cố định thường là xe.
  5. Nếu chụp, đặt máy lên giá, ghi chế độ phơi sáng, chụp thêm một tấm bao quát cả cảnh quanh để người khác định vị được.

Khi đã loại trừ hết mà vẫn không giải thích được, đó mới là lúc ghi chép của bạn trở nên đáng giá thật sự.

Điều đã biết và điều chưa có lời giải

Đã biết chắc: có đốm sáng được thiết bị ghi lại ở Hessdalen trong nhiều năm; phần lớn trong số đó có nguồn bình thường như xe, máy bay, sao.

Có số đo nhưng chưa giải thích được: một nhóm nhỏ đốm sáng đứng yên lâu, có phổ lạ, hoặc xuất hiện trên radar, không khớp với nguồn đã biết.

Giả thuyết đang mở: plasma bụi, dòng điện từ đá và suối, bụi khoáng nóng sáng; chưa giả thuyết nào có bằng chứng quyết định.

Không có cơ sở: gắn đốm sáng Hessdalen với vật thể từ ngoài Trái Đất hay hiện tượng siêu nhiên.

Điều cần để tiến thêm: nhiều trạm đo đặt ở các vị trí khác nhau quanh thung lũng để định vị ba chiều một đốm sáng, đo phổ chất lượng cao cùng lúc với số đo điện trường và từ trường, đủ để một giả thuyết cụ thể bị xác nhận hoặc bị loại.

Câu hỏi thường gặp

Hessdalen ở đâu?

Hessdalen là một thung lũng nhỏ thuộc vùng Trøndelag ở miền trung Na Uy, dân cư thưa, có núi, rừng và đường đèo. Đây là nơi có trạm đo tự động theo dõi đốm sáng lạ từ cuối những năm 1990.

Đốm sáng Hessdalen có còn xuất hiện không?

Có, nhưng thưa hơn nhiều so với giai đoạn cao điểm đầu những năm 1980. Hiện mỗi năm vẫn có báo cáo, và trạm đo tự động thỉnh thoảng ghi được các vật sáng cần phân tích thêm.

Đốm sáng Hessdalen có phải vật thể bay không xác định không?

Theo nghĩa đen là "chưa xác định được nguồn" thì một phần nhỏ đúng là vậy. Nhưng các nhà nghiên cứu tìm lời giải trong vật lý khí quyển và địa chất, không có bằng chứng nào cho thấy đó là phương tiện từ ngoài Trái Đất.

Plasma bụi là gì?

Plasma là khí bị ion hoá, có các hạt mang điện. Plasma bụi là plasma có lẫn hạt bụi rắn tích điện. Nó được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trong vũ trụ; giả thuyết cho rằng nó có thể hình thành tự nhiên ở Hessdalen nhưng chưa được chứng minh.

Ở Việt Nam có hiện tượng giống Hessdalen không?

Chưa có trường hợp nào ở Việt Nam được theo dõi bằng thiết bị khoa học như Hessdalen. Các chuyện kể về đèn lạ trên núi, trên đồng phần lớn có nguồn như đèn soi đêm, đèn xe đường đèo, ánh lửa đốt đồng hay sao sáng sát chân trời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138